زیبد

زیبد

زیبد مرکز دهستان زیبد در شهرستان گناباد استان خراسان رضوی ایران است.

درامد اصلی مردم از کشاورزی و بویژه زعفران - گندم - پنبه - انگور - کشمش و خشکبار است . زیبد در مسیر جاده ابریشم واز نقاط باستانی ایران است و قلعه‌ای تاریخی از دوران اشکانیان در آن باقی مانده است. نام زیبد در داستان 12 رخ شاهنامه بارها گفته شده است و محل جنگ 12 رخ بنام سرپیوند در پای دژ زیبد بوده است سپاه ایران به رهبری گودرز در مسیر خود بسوی مرو از زابلستان به این محل آمدندو مدت در این محل خیمه وخرگاه برپا کردند و گودرز در قلعه زیبد زندگی کرد. سردار ایرانی از این قلعه فرستاده‌ای رابا نامه‌ای دوستانه و دلبرانه به مرو و جیحون نزد افراسیاب فرستاد که از تجاوز به ایران خودداری نماید و راه صلح و دوستی پیشه نماید او منتظر پاسخ فرمانده توران در زیبد ماند اما افراسیاب پیام دوستانه و دلبرانه را با جنگ افروزی پاسخ داد و گفت ما جز به جنگ راه چاره‌ای بر نگزینیم و برای نبرد بسویت لشکر فرستم. پس سپاه توران به این رزمگاه آمد در فاصله 1500 متری قله زیبد مکانی بنام رزمگاه یا رزگاه وجود دارد که با داستان شاهنامه مطابقت می‌‌کند. در این رزمگاه ایرانیان بر سپاه توران پیروز شدند. ابتدا 12 تن از پهلوانان جنگ تن به تن کردند به این دلیل این جنگ را جنگ 12 رخ گفته‌اند سپس سرداران ایرانی، تورانی‌ها رااز طریق دشت گناباد بسوی مرو و رود جیهون دنبال کردند. در تپه مشرف به قلعه زیبد در سال 1354 گورستانی کشف شده که دهها گور و اشیا سفالینه از آنها بدست آمده است. در همان نزدیک در کلاته شهاب- خاتما- و تشله رستم و تنگل کمچنار نیز چندین گورستان دیگر توسط قاچاقچیان غارت شده است. اهمال کاری که در مورد غارت تمدن هلیل رود و جیرفت و سایر مکانها نیز اتفاق افتاده است. یک کارشناس ارشد باستان‌شناسی در مطالعه‌ای آزاد از این مکان تمدن این روستا را هم‌زمان با تمدن شهر سوخته و جیرفت دانسته است. در کوههای زرد (رزو) زیبد همچنین تابوت بزرگ سنگی مربوط به دفن مردگان گبر برجای مانده است آثار گورستان زرتشتیان در کلاته شهاب و تنگل خاتمه در محلی به نام تشله رستم در سالهای 1350-54 به غارت رفته است اما کوزهای سفالی بزرگی از این گورستان نزد اهالی وجود دارد. شخصیت‌های علمی و سیاسی زیادی از این روستا هستند. آخوند زیبدی صاحب کتاب شعری به لهجه محلی 1850 -علی عجم نماینده دور اول پارلمان - محمد عجم نویسنده و پژوهشگر - حجه الاسلام صادقی امام جمعه گناباد- دکتر زیبدی پزشک متخصص نامدار از آن جمله اند.

 

|+|

روستای استاد (Ostad)

روستای استاد (Ostad) اولین روستای منطقه محسوب می شود که از سال ۱۳۴۸ دارای خدمات برق٬ آب بهداشتی لوله کشی٬ حمام مناسب ٬بلوار و جدول بندی معابر و ساختمانهای مناسب مهندسی ساز بوده و اصول شهر سازی در آن رعایت شده است.

برق روستا در سالیان گذشته (از سال ۱۳۴۸) توسط نیروگاه برق کوچکی که در زمان بازسازی روستا احداث گردیده تامین می شده است.هم اکنون برق روستا به شبکه سراسری متصل است.

نوع خانه ها بنا به جمعیت خانواده ها از یک خوابه تا چهار خوابه متفاوت است.

ذیلا مطالب مبسوطی در مورد موقعیت و تاریخچه روستای استاد می توانید مشاهده کنید:

 

الف) موقعیت جغرافیایی روستا

روستای استاد در جنوب شرقی شهرستان گناباد (جنوب استان خراسان رضوی) و در فاصله تقریبی ۳۶ کیلومتری از این شهرستان (۱۴ کیلومتری  شرق شهر کاخک ) و بین عرضهای جغرافیایی ۳۴ درجه و ۵ دقیقه و ۱۵ ثانیه و ۳۴درجه و ۱۰ دقیقه و ۴۸ ثانیه شمالی و طولهای ۵۸ درجه و ۴۴ دقیقه و ۲۲ ثانیه و ۵۸ درجه و ۵۳ دقیقه و ۲۳ ثانیه شرقی واقع است.

فاصله این روستا از جاده آسفالته گناباد به قاین حدود ۴ کیلومتر می باشد.

 - موقعیت استاد در تصاویر هوایی:(ماخذ عکسهای هوایی ostadcity)

                                            

                   بزرگتر                     بزرگتر                     بزرگتر                          بزرگتر                 

 - موقعیت استاد بر روی نقشه جغرافیایی:

                                     

               بزرگتر                       بزرگتر                       بزرگتر                       بزرگتر

 

ب) تاریخچه روستا

بنا بر پاره ای نقل قولها و شواهد قدمت سکونت در این منطقه به زمان اشکانیان بر می گردد. در آن زمان عده ای در این محل برای سالیان زندگی کرده اند اما بنا به دلایل نامعلومی از بین رفته یا مجبور به ترک محل شده اند. شواهد محکمتری دلالت بر این دارد که در حدود چهار قرن پیش تعدادی دامدار از مناطق طبس ٬ کاخک ٬نوغاب و بیناباج دوباره این محل را برای اقامت بر گزیده اند. مردم آن زمان جهت تامین آب مورد نیاز خود به حفر قناتهایی در منطقه پرداختند و بتدریج جمعیت ساکن در روستا رو به افزایش نهاد.

حمله یاغی ها و راهزنان به مردم این منطقه  که هنوز نیز داستانهای آن از زبان ریش سفیدان محل شنیدنی است موجب شد که آنان به فکر  آسایش و تامین جان خود بر آمده و به ساخت مامنی به نام قلعه  همراه با دهلیزها ی زیر زمینی و حوض انبار و برج و بارو اقدام کنند .

 اهالی  روستای استاد به تبحر در تیر اندازی و همچنین غیرت و رشادت در بین مردم منطقه معروف بوده اند و به همین دلیل  قلعه ای که بنا گردید  موجب هراس بیشتر یاغیان شد و این قلعه در بین مردم منطقه  بنام قلعه سرگدار معروف گردید. مردم  ساکن روستا به خاطر آسایش و حفاظت بیشتر از  ناموس و جان و مال خود اقدام به ساخت قلعه ای دیگر نیز کرده اند که به قلعه دوغ آباد معروف می باشد. هم اکنون خرابه های قلعه سر گدار در ده قدیم و خرابه های قلعه دوغ آباد در آبادی دوغ آباد موجود می باشد.

                                              نمایی از قلعه معروف به قلعه سرگدار

                                   

                                                                بزرگتر

وجود دو دالان بسيار  قديمي در محل روستا  كه هم اكنون دربهاي ورودي آنها در اثر ريزش آوار و خاك  بسته شده است نيز احتمالا به جهت فرار از دست راهزنان بوده است . متاسفانه در حال حاضر اطلاعات چنداني  از قدمت و چگونگي اين دالانها كه گفته مي شود طول زيادي نيز داشته اند در دسترس نيست

 افزایش تدریجی جمعیت  و کاهش نا امنی ها در منطقه  موجب شد ساخت خانه های گلی توسط مردم ساکن  روستا  در محدوده های دورتری از قلعه نیز آغاز شود . گفته می شود به دلیل اینکه افرادی از اهالی  روستا  در ساخت  این خانه ها  مهارت خاصی داشته اند این منطقه بنام استاد نامیده شده است. همچنین  پاره ای نقل قولها حاکی است نام بسیار قدیم استاد اشتاد  بوده است.

 در دوران  حکومت رضاخان با توجه به جمعیت وموقعیت  روستا ی استاد در بین روستا های همجوار٬ این روستا  به عنوان ده مرکز روستاهای اطراف تعیین شد که در آن زمان همه ساله یک نفر در روستا به عنوان کدخدا  انتخاب می گردید و  وظیفه دهیار را انجام می داد.

شغل اصلی مردم روستا در آن زمان دامداری و کشاورزی بوده که در بعضی  سالهای کم آبی و خشک٬ مردم جهت چرای دامهای خود  به شهرهایی مانند  کوهسرخ کاشمر ٬ نیشابور  و... کوچ می کرده اند.

وجود حمامي نسبتا مجهز و بهداشتي در آن زمان ؛  بيانگر اهميت و توجه مردم روستا از دير باز به نظافت و  بهداشت  مي باشد.اين حمام كه گفته مي شود قدمتي بيش از 100 سال دارد در نوع  خود داري ساختماني مناسب بوده كه جهت ثابت ماندن حرارات پايين تر از سطح زمين بنا شده است و  در آن آب به وسيله  2 دو ظرف بسيار بزرگ( ديگ مسي) كه در كف خزينه قرار داشته اند گرم مي شده است.

اين حمام در سال1384  در فهرست آثار باستاني ايران به ثبت رسيد.

|+|

بجستان

بجستان شهري است در استان خراسان رضوي و هم مرز با شهرستانهاي گناباد- فردوس- مه ولات- کاشمر- و بردسکن. داراي جمعيتي حدودا 50 هزار نفر و متشکل از يک شهر حدودا 8-7 هزار نفري به نام يونسي و يک دهستان حدودا چهار هزار نفري به نام مرنديز و روستاها و دهات بسياري که حداکثر جمعيت در انها حدودا 2 هزار نفر و حداقل ان 50 نفر و کمتر مي باشد.
از محصولات بجستان - انار - شهرتي جهاني دارد. و قابل رقابت با انار ساوه و حتي ابدارتر و بهتر از ان است.
زعفران و زيره بجستان نيز داراي کيفيت بالايي از لحاظ استاندار مي باشد.
بجستان داراي مردماني خونگرم و مهمان نواز است . و تعداد افراد تحصيلکرده اين شهر حتي تا رسيدن به اخرين درجات علمي- تحصيلي(پرفسوري در حوزه دانشگاه- و اجتهاد در حوزه علميه)نشان دهنده فرهنگ بالاي اين خطه ي کويري است.

 

|+|