بررسي اقتصادی زعفران وتاثیر آن بر درآمد کشاورزان

  کاشت و برداشت زعفران

زعفران یکى از گیاهان گران قیمت است که به علت نداشتن مخارج کاشت در صورتى که همه ساله خوب از آن مواظبت شود، سود سرشارى نصیب زارعین مى کند. کاشت زعفران مى تواند قشر عظیمى از زنان و دختران روستایى را به کار گیرد و نه تنها باعث سرگرمى و پر کردن اوقات فراغت آنان مى شود بلکه مى تواند از این راه کمک مؤثرى به اقتصاد خانوار بنماید. مشخصات گیاه شناسى زعفران گیاهى است پایا و از تیره زنبقیان و جنس scrocus و گونه Sativa، پیاز زعفران غده اى و توپر مى باشد و داراى چند پوست و یک مغز سفیدرنگ با ته تخت و نوک برآمده است که گل و ساقه جدید از غنچه هاى روى پیاز به وجود مى آیند. پیازهاى جوان پوسته اى قهوه اى رنگ دارند ولى پیازهاى مادر چند پوسته دارند، پوسته رویى پرزدار و مغز پیاز سفید و شیرین و قطر آن بین 5 ـ 3 سانتى متر مى باشد. فرق پیاز خوراکى و پیاز زعفران این است که پیاز خوراکى داراى برچه هایى است ولى پیاز زعفران یک تکه و توپر است. پیاز مادر به علت بچه زایى چند پوست دارد. آب و هواى مناسب جهت کشت زعفران زعفران گیاهى است گرمسیرى و در نقاطى که آب و هواى معتدل داشته و داراى تابستان هاى گرم و خشک و آفتابى و پاییز و زمستان نسبتا ملایم دارد، به خوبى رشد مى کند. لازم به ذکر است که این موضوع ممکن است در همه شرایط صادق نباشد زیرا احتمال دارد گیاه به صورتى با محیط سازگار شود چنانچه در همدان که در ردیف شهرهاى سردسیرى ایران است، زراعت زعفران نتایج رضایت بخشى داده است. پیاز زعفران تابستان فعالیت ندارد، دوره بیدارى و فعالیت آن از حدود آبان تا اردیبهشت است و با شروع فصل گرما برگ هایش زرد شده و مى خشکد و پیاز به خواب مى رود پس زمین هاى گرم و خشک جاى مناسبى براى کشت زعفران است. نوع خاک زعفران در زمین هاى شور، رسى یا خیلى شنى رشد نمى کند بلکه بهترین نوع خاک براى رشد آن خاک شنى ـ رسى است که مقدار کمى آهک داشته باشد، PH خاک باید بین 8 ـ 7 بوده، خاک مزرعه حاصلخیز و شیرین بوده و از علف هاى هرز پاک باشد در ضمن این گیاه را باید در زمینى کاشت که از چند سال قبل در آن زعفران کشت نشده باشد. مقدار و نوع کود این گیاه به مواد غذایى فراوانى احتیاج دارد. از دادن کود تازه حیوانى بایستى خوددارى شود و فقط کود پوسیده استفاده نمود. به طور کلى در هر هکتار زعفران کارى نیاز به 50 ـ 30 تن کود حیوانى پوسیده به همراه 200 کیلوگرم کود شیمیایى مثل فسفر و پتاس به زمین داده مى شود. مصرف 100 کیلو کود اوره به همراه 15 ـ 10 تن کود حیوانى براى هر سه سال یک بار مى تواند بهترین پیشنهاد براى کشاورز زعفران کار به حساب آید. عملیات کاشت تهیه زمین: زمینى که به کشت زعفران اختصاص داده مى شود، حدود 10 ـ 8 ساله است. در اوایل بهار بعد از قطع باران هاى بهاره زمین را با فاصله تقریبى یک هفته دوباره شخم عمیق و سطحى مى زنند و بعد از آن کود پوسیده حیوانى را همراه با مقدارى خاکروبه مخلوط با خاکستر به زمین داده و به وسیله ماله یا دیسک ضمن خرد کردن کلوخه ها، کود را با خاک مخلوط کرده و پس از نابودى، علف هاى هرز را تا موقع کاشت به حال خود مى گذارند. چند روز قبل از کاشت زمین را آبیارى کرده مجددا براى مرتبه سوم شخم زده و پس از خرد کردن کلوخه ها اقدام به کرت بندى مى نمایند. زمین باید در محل آفتابى و دور از سایه درختان و عارى از سنگریزه و ریشه علف هاى هرز باشد. موقع کاشت از مرداد ماه تا مهر ماه مى توان به کشت زعفران اقدام نمود. پس از کاشت غده زعفران در زمین به مدت 7 ـ 4 و در بعضى مناطق تا 10 سال باقى مانده و محصول مى دهد و از این نظر احتیاجى به کاشت مجدد در سال هاى بعد ندارد. مقدار و نوع غده غده ها باید درشت، سالم، بدون زخم، شاداب و عارى از هر نوع بیمارى بوده و سن آنها از 7 سال تجاوز نموده و پوست هاى اضافى و کپه هر پیاز را جدا مى کنند. (کپه همان جاى ریشه زایى در ته پیاز است که چوب پنبه اى و خشک مى باشد) براى اینکه غده ها پس از کاشت مورد حمله آفات و امراض قرار نگیرند بهتر است قبل از کاشت با سموم جیوه اى از قبیل سرزان، ترى تیزان، گرانوزال و براى هر 100 کیلو پیاز 500 ـ 300 گرم سم مصرف نمود. مقدار غده لازم براى کاشت در هر هکتار 2 تن غده مى باشد. اگر در سال هفتم به بعد غده ها بیرون آورده نشوند گیاه ضعیف شده و غده ها پوک مى گردند و پس از یکى دو سال به کلى از بین مى روند. در سال هفتم مقدار غده اى که از زمین مى توان بیرون آورد 5 برابر مقدار کشت شده در سال اول است. آبیارى پس از کاشت غده ها در زمین مزرعه را باید بلافاصله آبیارى کرد در صورتى که قبل از کاشت مزرعه آبیارى شده باشد مى توان آبیارى را چند روز پس از کاشت انجام داد. زعفران گیاهى است مقاوم به کم آبى و اولین آبیارى پاییزه باید حتما 15 روز قبل از بیرون آمدن ساقه گل ها انجام گیرد. اگر آبیارى جلوتر از مهرماه و به کرات انجام شود ابتدا برگ ها ظاهر مى شوند و سپس گل ها پدیدار مى گردند و در این صورت چیدن گل ها به سختى انجام خواهد گرفت و چه بسا گل ها بین برگ ها باقى مانده و از بین خواهند رفت. پس از کاشت غده ها تا زمان برداشت محصول مزرعه را فقط یک بار باید آبیارى نمود چون زعفران گیاهى مخصوص مناطق خشک است بنابراین به آب زیاد احتیاج ندارد ولى اگر بعد از برداشت محصول در طول زمستان چند آب به مزرعه داده شود، به درشت شدن غده ها کمک مى کند. برداشت زعفران مزرعه زعفران در سال اول محصول قابل توجهى نخواهد داد و فقط تعدادى از غده هایى که درشت بوده و ذخیره غذایى کافى داشته اند گل داده و تولید محصول مى کند. معمولاً اواسط آبان ماه گل هاى بنفش رنگى در مزرعه ظاهر مى شود و به محض پیدایش اولین گل برداشت آغاز شده و تقریبا سه هفته ادامه دارد. موقعى که گل ها ظاهر مى شوند، مزرعه زعفران خوش منظره، معطر و به رنگ ارغوانى یا بنفش خوش رنگى در مى آید و یکى از زیباترین چشم اندازهاى طبیعت را زمانى مى توان دید که مزرعه زعفران به گل نشسته است زیرا در آغاز سرما و خزان کلیه گیاهان که هیچ گلى در صحرا نیست گل مى دهند. براى چیدن گل ها پیش از آنکه خورشید صبحگاهى اشعه نارنجى خود را بر مزرعه پوشیده از گل بتاباند، برداشت شروع و تا ساعت 9 صبح ادامه مى یابد. عملیات گل چینى حدودا 25 ـ 15 روز به طور مى انجامد. دسته بندى پس از آنکه گل را چیدند، آنها را در سایه روى هم مى ریزند و تارهاى قرمز (مادگى) را از گل ها مى کشند و آنها را بین انگشتان خود نگاه مى دارند و وقتى دسته کوچکى شد، با نخى باریک آن را مى بندند و سپس در سایه روى پارچه تمیزى پهن مى کنند تا خشک شود. تارها پس از خشک شدن به رنگ زرشکى در مى آیند که بسیار چشم نواز است. این طرّه هاى قشنگ و خوشبو، زعفران است که به آن طلاى قرمز هم مى گویند.             

  بررسي اقتصادی زعفران وتاثیر آن بر درآمد کشاورزان

95%سطح زیر کشت زعفران کشور در جنوب خراسان بزرگ قرار دارد و این مقدار در حال افزایش است. سطح زیر کشت زعفران در خراسان بزرگ بالغ بر 60 هزار هکتار است که 44895 هکتار آن در خراسان رضوی قرار دارد. ( آمارنامه سازمان جهاد کشاورزی خراسان ) از این میان بیشترین سطح زیر کشت زعفران در شهرستان تربت حیدریه با حدود 14 هزار هکتار است. با نگاهی به متوسط سطح زیر کشت هر بهره بردار و مزیت های نسبی این محصول به خصوص ایجاد اشتغال فصلی،ملاحظه می شود زعفران ضمن تطابق با شرایط اقلیمی منطقه یکی از بهترین گزینه ها در الگوی کشت منطقه می باشد .زعفران از محصولات مهم و استراتژيك كشاورزي در جنوب خراسان بوده و شهرستان گناباد با سطح زير كشت 5000 هكتار از مناطق عمده زعفرانكاري در خراسان رضوی ميباشد.بيش از 13000 خانوار به كار زراعت زعفران و توليد اين محصول اشتغال دارند.بررسي به عمل امده نشان مي دهد عواملي از جمله خرده مالكي كم ابي وجود نيروي كار در خانواده ها و دانش بومي باعث گرديده كه زعفران جايگاه خود را در منطقه حفظ نمايد حدود 38%زعفرانكاران سهم درامدشان از ان محصول بيش از 50% و 31% بهره برداران بين 25 تا50%در امدشان از زعفران ت،مين مي گردد كه نقش مهم زعفران را در اقتصاد خانوارهاي روستايي نشان مي دهد. در شرايط فعلي زيان ناشي از گسترش برون منطقه اي زعفران و عدم ثبات قيمتها بيشتر متوجه خرده مالكين منطقه كه به عنوان متوليان زعفران در چند دهه ي گذشته بوده و حفظ اشتغال زعفران در منطقه نيازمند تدابير لازم از سوي برنامه ريزان بخش كشاورزي مي باشد. نتايج بدست امده بيانگر اين حقيقت است كه چنانچه اين محصول به هر دليلي جايگاه خود را از دست بدهد روستاييان منطقه با مشكل جدي مواجه خواهد شد .  

|+|

پروژه های شاخص سازمان جهاد کشاورزی خراسان رضوی در شهرستان گناباد

 ـ طرح افزايش راندمان آبیاري

 

2 ـ طرح آبخيزداري حوزه شهری ـ گناباد ، بیدخت  و حوزه شهري بجستان

 

3 ـ طرح مطالعه و اجراي تجهيز و نوسازي اراضي

 

4 ـ احياء  ، مرمت  و لايروبي قنوات

 

طرح افزايش راندمان آبياري :

 

يكي از مشكلات اساسي بخش كشاورزي شهرستان پايين بودن راندمان آبياري است . با توجه به

 

ارزش بسيار بالاي آب و خشك بودن منطقه متاسفانه راندمان آبياري 35 درصد ميباشد كه نشان

 

دهنده هدر رفتن بسيار زياد آب است كه در صورت  محقق شدن ، سطح زير كشت محصولات

 

افزايش خواهد يافت و يكي از راههاي افزايش راندمان آبياري ،  پوشش انهار سنتي است كه با

 

استقبال زياد كشاورزان روبرو شده است .  با اجراي هركيلو متر پوشش انهار و يا لوله گذاري

 

  ۵۰۰۰متر مكعب آب در سال صرفه جويي مي شود . 

 

هم اكنون در شهرستان گناباد 1700كيلومتر انهار سنتي داريم كه در صورت پوشش يافتن

 

آن ها و يا استفاده از لوله براي انتقال 85000000  متر مكعب آب صرفه جويي خواهد

 

شد .ميزان اعتبار و تسهيلات جهت انجام اين طرح به شرح ذيل مي باشد :

 

1-    اعتبار ات دولتي 142800ميليون ريال

 

2-    تسهيلات بابهره پايين 61200ميليون ريال

 

اين طرح در مدت چهار سال به بهره برداري رسيده و هرسال 425كيلومتر از انهار سنتي

 

پوشش خواهد شد . 

محل اجراي طرح در مناطق ذيل مي باشد :

 

1-    بخش مركزي 700كيلومتر

 

2-    بخش بجستان 600كيلومتر

 

3-    بخش كاخك 400كيلومتر

 

طرح آبخیزداری حوزه شهری ـ گناباد و بیدخت و حوزه شهري بجستان :

 

اهداف :

 1- جلوگيري از فرسايش خاك

 

در مناطق کوهستانی محدوده طرح ، تخریب مراتع و درختچه ها موجب تسریع فرسایش آبی

 

 گردیده و این فرسایش حالت شدید و خطرناکی پیدا کرده است .

 

2- بهبود وضعيت پوشش گياهي و تامين علوفه دام

 

 

در مناطق کوهپایه ای و دشتی نیز چرای بیش از حد دام باعث نابودی مراتع گردیده و بازگشت

 

به حالت کلیماکس را در حالت فعلي غیر ممکن ساخته است .

 

3-    كنترل و بهره برداري از سيلاب

 

 

در پایین دست حوزه نیز به لحاظ عدم کنترل سیلابهای بالادست و ورود آن به کویر ، توسعه و

 

پیشروی کویر نمک به سوی روستاهای حاشیه ای و هجوم آب های شور به سمت آب های

 

شیرین باعث شور شودن آب های زیرزمینی حاشیه کویر شده است .

 

4- پايداري سفره هاي منابع آب

 

 

به علت  پايين آمدن فرصت نفوذ آبهای سطحی در بالا دست ، سطح آب های زیر زمینی مناطق

 

دشتی هر روز از بین رفته و دبی اکثر منابع رو به کاهش شدید می باشد.

 

شهرستان گناباد جزء مناطق خشک و نیمه خشک می باشد و بارانهای جوی به صورت فصلی و

 

اکثراً  رگبارهای شدید نازل گردیده و همه ساله باعث حرکت سیلابهای مخرب شده و خسارات

 

سنگینی  به تأسیسات و امکانات کشاورزی و مناطق مسکونی وارد می نماید و از طرفی

 

خشکسالیهای پی در پی سالهای اخیر موجب کاهش شدید منابع آبی و از جمله قنوات هوابین

 

گردیده است .

 

بر این اساس با اجرای طرح های پیشنهای آبخیزداری حوزه شهری گناباد ـ بیدخت به وسعت

 

 ۱۷۴۹کیلومتر مربع و حوزه شهری بجستان به وسعت 248 کیلومتر مربع باعث خواهد شد

 

که :اولاً : جمعیت چهار نقطه شهری ( گناباد ـ بجستان ـ کاخک ـ بیدخت) و 91 نقطه

 

روستائی با جمعیتی بالغ بر 78615 نفر از خسارات و خطرات سیل در امان بمانند .

 

ثانیاً : با تغذیه مصنوعی منابع آبی مناطق تحت پوشش 680 رشته قنات ، 314 حلقه چاه عمیق

 

و نیمه عمیق و 175 دهنه چشمه تقویت و با دبی خوب و مستمر سطح زیر کشت 2/17822

 

هکتار را آبیاری نموده و در سطح 2/5306  هکتار زراعت دیم و سیلابی کشت خواهد شد.

 

ثالثاً : با بهبود پوشش گیاهی مراتع و تولید علوفه دامی نیاز 168583 رأس دام سبک و سنگین

 

تأمین خواهد شد .  با بررسیهای انجام شده اعتبار مورد نیاز حوزه شهری گناباد ـ بیدخت و

 

بجستان طی یک دوره 15 ساله بر مبنای قیمت های سال 1384 ـ 5/165586 میلیون ریال

 

برآورد شده است .

 

طرح مطالعه و اجراي تجهيز و نوسازي اراضي

 

با توجه به شرايط اقليمي شهرستان ، وجود آب و خاك نسبتاٌ  شور كه شوري آب و خاك روز

 

به روز افزايش مي يابد .همچنين خرده مالكي و اراضي كوچك كه توليد در آن ها غير

 

اقتصادي مي باشد . از طرفي اراضي غير يك پارچه و نامسطح و عدم جاده بين مزارع که

 

باعث اتلاف محصول و كاهش عملكرد تولید محصولات زراعي مي شود .

 

با مطالعه دقيق و اجراي طرح تجهيز و نوسازي اراضي شركت هاي تعاوني توليد كه شامل

 

اجراي لوله گذاري و كانال بتني مسير آب و همچنين تسطيح و يك پارچه سازي اراضي ، ايجاد

 

جاده هاي بين مزارع و ... مي توان شاهد افزايش سطح زير كشت،افزايش توليد در واحد سطح

 

جلو گيري از شور شدن  بيش از حد اراضي ، جلوگيري از هدر رفتن محصول توليدي

 

كشاورزان و بسياري موارد ديگر بود .

 

لذا پيشنهاد مي گردد  با عنايت به اين كه بيش از 70  درصد اراضي كشاورزي شهرستان تحت

 

پوشش تعاوني هاي توليد مي باشند طرح تجهيز و نوسازي اراضي در حوزه شركت ها مطالعه و

 

اجرا گردد . 

 

جهت مطالعه شش مورد از این شرکتها همراه با نقشه توپوگرافی و خاک شناسی

( شامل : شرکتهای تعاونی عابد 2 ـ 7 ـ 4 ـ 6 ـ 3 و 9) با حجم عملیات 16500 هکتار

 

اعتباری بالغ بر 23100 میلیون ریال نیاز بوده که در صورت تصویب به هر میزان تعدادی از

 

شرکتهای مذکور مطالعه و اجرا خواهد شد.

 

طرح لايروبي ، مرمت و احياء قنوات

 

قنات به عنوان سازه سنتي ـ هيدروليكي تأمين آب ، سازگارترين و پايدارترين سازه آبي بحران

 

آب در مناطق با بارندگي كمتر از 150 ميليمتر در سال بوده كه توسط جريان ثقل ، آب را به

 

سطح زمين هدايت مي كند . قنات يك شاهكار مهندسي و يك ابداع هنرمندانه در جهان قديم و

 

معاصر است قنوات شهرستان گناباد به لحاظ منبع آبدهي و تغييرات آن به دو دسته عمده زير

 

تقسيم بندي مي شود .

 

الف : قنوات مناطق كوهستاني

ب : قنوات مناطق دشت

   

 

از جمله ويژگيهاي قنوات مناطق كوهستاني اينكه داراي چاههاي كم عمق ، طول كوره كم و دبي

 

متغيير مي باشد كه به قنوات هوابين نيز معروف است . اما قنوات مناطق دشت داراي ميله

 

چاههايي با عمق زياد ، دبي ثابت و طول زياد كوره ها مي باشد .

  

 آمار قنوات شهرستان 1115 رشته مي باشد كه داراي دبي مختلف حتي تا 300 ليتر بر ثانيه

 

( قنات قصبه شهرستان ) آبدهي دارند . اين قنوات در طول ساليان زيادي كه حفر شده اند

 

همواره در معرض حوادثي همچون سيل ، زلزله و خشكسالي بوده و در حال حاضر تعداد

 

زيادي از آنها دچار افت شديد آبدهي بر اثر ريزش كوره و ميله چاهها شده اند . لذا به منظور

 

استفاده بهينه از اين منبع و شاهرگ حياتي منطقه و استحصال آبهاي ذخيره شده نياز به

 

لايروبي و مرمت بيش از 400 كيلومتر از مسيرقنوات شهرستان مي باشد كه جهت انجام

 

اين مهم مبلغ 100 ميلياردريال اعتباربرآورد شده است . اميداست با تأمين اين اعتبار و

 

اجراي اين طرحها شاهد شكوفائي بيش از پيش بخش كشاورزي شهرستان باشيم

|+|

زعفران گناباد

زعفران چيست ؟

زعفران با نام عمومي saffron  و نام علمي  crocus sativus  گرانبها ترين گياه زراعي موجود در روي كره زمين است و تنها گياهي است كه واحد خريد و فروش آن به جاي تن و كيلو مثقال و گرم است .
 زعفران از خانواده زنبق و در منطقه آب و هوايي مديترانه و غرب آسيا از عرض جغرافيايي 30 الي 50 درجه شمالي و طول جغرافيايي 10 در جه غربي تا 80 درجه شرقي در مناطق بسيار كم باران ايران - توران كه داراي زمستان سرد و تابستان گرم بدون داشتن بارش در اوايل فصل پاييز باشد گسترش دارد از ويژگيهاي بارز اين گياه ظهور گل آن قبل از هر اندام رويشي ديگر است . شروع رشد آن در پاييز . انتهاي رشد در بهار . عدم توليد بذر بارور با وجود توليد گل كامل فراوان و ضرورت برداشت گل آن در صبح زود قبل از گرم شدن هوا مي باشد . تكثير زعفران منحصرا توسط غده زير زميني بنه ( كورم ) متداول است . برداشت محصول شامل چيدن گلها و جدا كردن كلاله از ساير قسمتهاي گل و در نهايت خشك كردن كلاله ها است . متوسط عملكرد زعفران در صورت رعايت كامل اصول زراعي حدود 10 كيلو زعفران خشك در هر هكتار از نوع زعفران دسته اي مي باشد . طول عمر گلها حدود 3 تا 4 روز بوده كه به طور متوسط هر كيلو گل زعفران معادل 2170 عدد گل است و از هر 78 كيلو گل به طور معمول 1 كيلو زعفران دسته اي ( كلاله همراه با خامه ) حاصل مي شود براي تهيه 1 كيلو زعفران سرگل نياز به حدود 105 كيلو گل و براي تهيه 1 كيلو زعفران پوشالي ممتاز ( حداكثر طول خامه باقيمانده و متصل به كلاله كمتر از 3 ميلي متر ) نياز به حدود 103 كيلو گل زعفران است پس از برداشت گل و جدا سازي كلاله ها مهمترين پارامتر در مورد كيفيت زعفران نحوه خشك كردن كلاله آن است كه مي بايست در محيط تميز و در زمان كوتاه ( حدود 2 الي 3 ساعت ) و در دماي حدود 50 تا 60 درجه سانتيگراد در اون الكتريكي انجام مي گيرد . روش خشك كردن اسپانيايي ( الك - هيتري ) در مرتبه بعدي است و پس از آن روش خشك كردن با مايكروويو مي باشد .
در حال حاضر كليه مراحل برداشت گل و جداده سازي كلاله ها و فن آوري زعفران با دست صورت مي گيرد .
كلاله سه شاخه زعفران مهمترين بخش تجاري آن است اين بخش از گل حاوي مواد چرب . املاح معدني و موسيلاژ است . عطر و بوي زعفران به علت وجود اسانس بيرنگ تروپن دار و يك تركيب اكسيژن دار همراه با سينئول به نام سافرا نال مي باشد . و ظعم زعفران مربوط به هتروزيد تلخ پيكرو كروسين است . ماده رنگين زعفران مربوط به وجود ماده اي به نام كروسين مي باشد .
بهترين راه جدا سازي مواد موجود در زعفران جهت مصارف غذايي خانگي حل كردن كوبيده زعفران در مخلوط آب گرم و روغن مايع است ( با نسبت يك قسمت روغن و بيست قسمت آب به صورت دم كرده براي مدت نيم ساعت ) .
مقدار مصرف براي هر نفر به طور معمول حدود 15/1 گرم در هر وعده غذايي مي باشد .
براي نگهداري زعفران محيط ايده آل جاي خشك و خنك و به دور از نور مي باشد .

 

مصارف خوراکی :
با آنكه از گذشته هاي دور از زعفران بدليل رنگ زيبا و عطر و طعم استثنايي استفاده مي شده است، در ساليان اخير به دليل گرايش به مصرف افزودنيهاي طبيعي، به جاي انواع شيميايي و سنتزي در مواد غذايي، استفاده از زعفران رو به فزوني گذاشته است.

امروزه استفاده از زعفران در تكنولوژي و صنعت بسيار متداول شده است. كارخانجات مختلف صنايع غذايي، از زعفران در تهيه انواع سوسيس و مارگارين استفاده مي كنند. كارخانجات لبني، در تهيه انواع كره، پنير و ساير محصولات توليدي خود از آن استفاده مي نمايند. در برخي از كارخانجات، زعفران در تهيه انواع پودرهاي كيك و در انواع دسرها به كار مي رود. همچنين كارخانجات مشروب سازي، از زعفران استفاده فراواني مي كنند. از زعفران به عنوان طعم دهنده و رنگ دهنده طبيعي و سالم در برخي نوشابه ها، ژله، بستني، شكلات، نبات و آبنبات، كيك و كلوچه، پودرهاي سوخاري و ... استفاده مي شود. زعفران بخش ضروري دستورالعملهاي غذايي برخي سوپها، غذاهاي دريايي، انواع برنج و مرغ بوده و همچنين در تهيه دسر و نوشيدنيها مورد استفاده قرار مي گيرد.

در بسياري از فرهنگها، زعفران، ادويه اي ارزشمند مي باشد كه بسياري از افراد طعم آن را دوست دارند و عطر و رنگ آن را هم مي پسندند.

در منازل اكثر ايرانيها،بسياري از انواع غذاها و شيريني ها به همراه زعفران تهيه مي شود. دسرهايي نظير سوهان و انواع كيكهاي زعفراني را مي توان نام برد.

هنديها و عربها از بزرگترين مصرف كنندگان زعفران مي باشند. عربها از زعفران غذاهاي مختلف و همچنين چاي مخصوصي تهيه مي كنند. قهوه عربي حتما بايد داراي زعفران و هل باشد. هنديها هم غذايي به نام بريوني دارند كه معمولاً در آن زعفران به كار مي رود. در شمال ايتاليا و جنوب سوئيس زعفران، براي تهيه برنج زعفراني معروف آنها يعني ريزوتو(Risotto) مصرف زيادي دارد. فرانسويها نيز زعفران را به خوبي مي شناسند و در تهيه انواع غذاها از آن استفاده مي كنند. در اسپانيا غذايي به نام پائیا (Paella)، تهيه مي شود كه زعفران در آن نقش مهمي دارد. در آلمان و انگليس نيز از زعفران در تهيه كيك زعفراني استفاده مي شود.

پزشکی و دارویی :
از زمانهاي قديم براي زعفران نيز همچون ساير ادويه جات، خواص درماني مختلفي در نظر مي گرفتند. امروزه بر مبناي تحقيقات علمي كه در ادامه استفاده فراگير از زعفران در طب سنتي و گياهي انجام شده، خواص متعدد زعفران و اثربخشي تركيبات مؤثره آن توجه بسيار زياد محققين، شركتهاي داروسازي و دست اندركاران علم پزشكي را به خود جلب نموده است. نتايج نشان مي دهد كه در آينده اي نزديك، زعفران يكي از مهمترين جايگزين هاي داروهاي شيميايي خواهد بود.

از جمله اين موارد مي توان به كاربردهاي زير اشاره كرد:

كمك به هضم طبيعي غذا، تقويت كننده معده، ضد نفخ

محرك و تقويت كننده تمايلات جنس

مسكن، بويژه در درمان دردهاي لثه و قلنج

ضد تومور، جمع كننده راديكالهاي آزاد (خاصيت ضد سرطاني زعفران)

شادي بخش، درمان دردهاي عصبي، آرامبخش، درمان كم خوابي، تقويت كننده حافظه، افزايش دهنده تمركز، ضد تشنج، افسردگي، اسپاسم، آلزايمر و پاركينسون

درمان فشار خون، كاهش كلسترول، درمان كم خوني ناشي از كمبود آهن در دختران، كاهش درصد احتمال بروز بيماريهاي قلبي، تصلب شرائين و افزايش سلامت قلب (بدليل وجود تيامين، ريبوفلاوين و مواد معدني)

درمان بيماريهاي تنفسي نظير آسم، سرما‎خوردگي، سرفه

افزايش جريان خون در شبكيه، درمان اختلالات لكه زرد شبكيه در اثر پيري، بهبود علايم مربوط به رتينوپاتي ايسكميك

درمان كوفتگي و رماتيسم بصورت استعمال خارجي

درمان بيماريهايي نظير اسهال خوني، سرخك، بزرگ شدن كبد و طحال و عفونت دستگاه ادراري

همچنين تحقيقات فراوان انجام شده نشان مي دهد كه تركيبات موجود در زعفران در درمان برخي از انواع سرطانها در حيوانات آزمايشگاهي تاثير داشته است.

بنابراين مشاهده مي كنيم كه بدليل ويژگيها و خواص منحصر بفرد زعفران، امروزه از آن در صنايع غذايي، دارويي، بهداشتي، آرايشي و عطرسازي استفاده قابل توجهي مي شود.
 

|+|

ارزيابي پتانسيل توليد آرتميا در بخشي از آبهاي شور منطقه گناباد:

در اين تحقيق که در منطقه گناباد انجام شد، ذخاير آرتميا در منطقه با

 نمونه برداريهاي فيزيکي و شيميايي آب و تعيين فراواني فيتوپلانکتونهاي

 مناسب جهت تغذيه آرتميا و نيز دانسيته آرتميا در طول يکسال (1380

تا1381) تقريباً هر فصل دو بار و از دو ايستگاه مورد مطالعه قرار گرفت

و فاکتورهاي فيزيکي و شيميايي آب اندازه گيري شد. نمونه برداري

پلانکتوني توسط تور پلانکتوني با چشمه 20 ميکرون صورت گرفت.

 در بررسيهاي فيتوپلانکتوني بيشترين گونه شناسايي شده

 Nitzschia بود که در تمام طول سال وجود داشت. اين جلبک از

 عمده ترين غذاهاي مصرفي آرتميا محسوب مي شود. به طور کل در

فصول بهار و اوايل پاييز فراواني جمعيت فيتوپلانکتونها در منطقه بيشتر

از فصول ديگر سال بود. تغييرات تراکم آرتميا نيز در طول سال مشاهده

گرديد. با در نظر داشتن فاکتورهاي فيزيکي و شيميايي مؤثر در توليد

 (دما 8.5 تا 22 درجه سانتيگراد، شوري ppt70.27 تا 155.8،

اکسيژن محلول 2.1 تا 4.6 ميلي گرم در ليتر،pH7.5 تا 9 و به رغم

 کم بودن پتانسيل توليد آرتميا از اواخر ارديبهشت ماه تا آبان ماه در ناحيه

 کالشور مي باشد. بنابراين از نتايج اين تحقيقات مي توان دربرنامه ريزي

 آبزي پروري آرتميا استفاده کرده و جهت افزايش اشتغال، ارزآوري و

 توسعه روستايي مورد استفاده قرار داد.

منبع

|+|