پروژه های شاخص سازمان جهاد کشاورزی خراسان رضوی در شهرستان گناباد |
ـ طرح افزايش راندمان آبیاري 2 ـ طرح آبخيزداري حوزه شهری ـ گناباد ، بیدخت و حوزه شهري بجستان 3 ـ طرح مطالعه و اجراي تجهيز و نوسازي اراضي 4 ـ احياء ، مرمت و لايروبي قنوات طرح افزايش راندمان آبياري : يكي از مشكلات اساسي بخش كشاورزي شهرستان پايين بودن راندمان آبياري است . با توجه به ارزش بسيار بالاي آب و خشك بودن منطقه متاسفانه راندمان آبياري 35 درصد ميباشد كه نشان دهنده هدر رفتن بسيار زياد آب است كه در صورت محقق شدن ، سطح زير كشت محصولات افزايش خواهد يافت و يكي از راههاي افزايش راندمان آبياري ، پوشش انهار سنتي است كه با استقبال زياد كشاورزان روبرو شده است . با اجراي هركيلو متر پوشش انهار و يا لوله گذاري ۵۰۰۰متر مكعب آب در سال صرفه جويي مي شود . هم اكنون در شهرستان گناباد 1700كيلومتر انهار سنتي داريم كه در صورت پوشش يافتن آن ها و يا استفاده از لوله براي انتقال 85000000 متر مكعب آب صرفه جويي خواهد شد .ميزان اعتبار و تسهيلات جهت انجام اين طرح به شرح ذيل مي باشد : 1- اعتبار ات دولتي 142800ميليون ريال 2- تسهيلات بابهره پايين 61200ميليون ريال اين طرح در مدت چهار سال به بهره برداري رسيده و هرسال 425كيلومتر از انهار سنتي پوشش خواهد شد . محل اجراي طرح در مناطق ذيل مي باشد : 1- بخش مركزي 700كيلومتر 2- بخش بجستان 600كيلومتر 3- بخش كاخك 400كيلومتر طرح آبخیزداری حوزه شهری ـ گناباد و بیدخت و حوزه شهري بجستان : اهداف : 1- جلوگيري از فرسايش خاك در مناطق کوهستانی محدوده طرح ، تخریب مراتع و درختچه ها موجب تسریع فرسایش آبی گردیده و این فرسایش حالت شدید و خطرناکی پیدا کرده است . 2- بهبود وضعيت پوشش گياهي و تامين علوفه دام در مناطق کوهپایه ای و دشتی نیز چرای بیش از حد دام باعث نابودی مراتع گردیده و بازگشت به حالت کلیماکس را در حالت فعلي غیر ممکن ساخته است . 3- كنترل و بهره برداري از سيلاب در پایین دست حوزه نیز به لحاظ عدم کنترل سیلابهای بالادست و ورود آن به کویر ، توسعه و پیشروی کویر نمک به سوی روستاهای حاشیه ای و هجوم آب های شور به سمت آب های شیرین باعث شور شودن آب های زیرزمینی حاشیه کویر شده است . 4- پايداري سفره هاي منابع آب به علت پايين آمدن فرصت نفوذ آبهای سطحی در بالا دست ، سطح آب های زیر زمینی مناطق دشتی هر روز از بین رفته و دبی اکثر منابع رو به کاهش شدید می باشد. شهرستان گناباد جزء مناطق خشک و نیمه خشک می باشد و بارانهای جوی به صورت فصلی و اکثراً رگبارهای شدید نازل گردیده و همه ساله باعث حرکت سیلابهای مخرب شده و خسارات سنگینی به تأسیسات و امکانات کشاورزی و مناطق مسکونی وارد می نماید و از طرفی خشکسالیهای پی در پی سالهای اخیر موجب کاهش شدید منابع آبی و از جمله قنوات هوابین گردیده است . بر این اساس با اجرای طرح های پیشنهای آبخیزداری حوزه شهری گناباد ـ بیدخت به وسعت ۱۷۴۹کیلومتر مربع و حوزه شهری بجستان به وسعت 248 کیلومتر مربع باعث خواهد شد که :اولاً : جمعیت چهار نقطه شهری ( گناباد ـ بجستان ـ کاخک ـ بیدخت) و 91 نقطه روستائی با جمعیتی بالغ بر 78615 نفر از خسارات و خطرات سیل در امان بمانند . ثانیاً : با تغذیه مصنوعی منابع آبی مناطق تحت پوشش 680 رشته قنات ، 314 حلقه چاه عمیق و نیمه عمیق و 175 دهنه چشمه تقویت و با دبی خوب و مستمر سطح زیر کشت 2/17822 هکتار را آبیاری نموده و در سطح 2/5306 هکتار زراعت دیم و سیلابی کشت خواهد شد. ثالثاً : با بهبود پوشش گیاهی مراتع و تولید علوفه دامی نیاز 168583 رأس دام سبک و سنگین تأمین خواهد شد . با بررسیهای انجام شده اعتبار مورد نیاز حوزه شهری گناباد ـ بیدخت و بجستان طی یک دوره 15 ساله بر مبنای قیمت های سال 1384 ـ 5/165586 میلیون ریال برآورد شده است . طرح مطالعه و اجراي تجهيز و نوسازي اراضي با توجه به شرايط اقليمي شهرستان ، وجود آب و خاك نسبتاٌ شور كه شوري آب و خاك روز به روز افزايش مي يابد .همچنين خرده مالكي و اراضي كوچك كه توليد در آن ها غير اقتصادي مي باشد . از طرفي اراضي غير يك پارچه و نامسطح و عدم جاده بين مزارع که باعث اتلاف محصول و كاهش عملكرد تولید محصولات زراعي مي شود . با مطالعه دقيق و اجراي طرح تجهيز و نوسازي اراضي شركت هاي تعاوني توليد كه شامل اجراي لوله گذاري و كانال بتني مسير آب و همچنين تسطيح و يك پارچه سازي اراضي ، ايجاد جاده هاي بين مزارع و ... مي توان شاهد افزايش سطح زير كشت،افزايش توليد در واحد سطح جلو گيري از شور شدن بيش از حد اراضي ، جلوگيري از هدر رفتن محصول توليدي كشاورزان و بسياري موارد ديگر بود . لذا پيشنهاد مي گردد با عنايت به اين كه بيش از 70 درصد اراضي كشاورزي شهرستان تحت پوشش تعاوني هاي توليد مي باشند طرح تجهيز و نوسازي اراضي در حوزه شركت ها مطالعه و اجرا گردد . جهت مطالعه شش مورد از این شرکتها همراه با نقشه توپوگرافی و خاک شناسی ( شامل : شرکتهای تعاونی عابد 2 ـ 7 ـ 4 ـ 6 ـ 3 و 9) با حجم عملیات 16500 هکتار اعتباری بالغ بر 23100 میلیون ریال نیاز بوده که در صورت تصویب به هر میزان تعدادی از شرکتهای مذکور مطالعه و اجرا خواهد شد. طرح لايروبي ، مرمت و احياء قنوات قنات به عنوان سازه سنتي ـ هيدروليكي تأمين آب ، سازگارترين و پايدارترين سازه آبي بحران آب در مناطق با بارندگي كمتر از 150 ميليمتر در سال بوده كه توسط جريان ثقل ، آب را به سطح زمين هدايت مي كند . قنات يك شاهكار مهندسي و يك ابداع هنرمندانه در جهان قديم و معاصر است قنوات شهرستان گناباد به لحاظ منبع آبدهي و تغييرات آن به دو دسته عمده زير تقسيم بندي مي شود . الف : قنوات مناطق كوهستاني ب : قنوات مناطق دشت از جمله ويژگيهاي قنوات مناطق كوهستاني اينكه داراي چاههاي كم عمق ، طول كوره كم و دبي متغيير مي باشد كه به قنوات هوابين نيز معروف است . اما قنوات مناطق دشت داراي ميله چاههايي با عمق زياد ، دبي ثابت و طول زياد كوره ها مي باشد . آمار قنوات شهرستان 1115 رشته مي باشد كه داراي دبي مختلف حتي تا 300 ليتر بر ثانيه ( قنات قصبه شهرستان ) آبدهي دارند . اين قنوات در طول ساليان زيادي كه حفر شده اند همواره در معرض حوادثي همچون سيل ، زلزله و خشكسالي بوده و در حال حاضر تعداد زيادي از آنها دچار افت شديد آبدهي بر اثر ريزش كوره و ميله چاهها شده اند . لذا به منظور استفاده بهينه از اين منبع و شاهرگ حياتي منطقه و استحصال آبهاي ذخيره شده نياز به لايروبي و مرمت بيش از 400 كيلومتر از مسيرقنوات شهرستان مي باشد كه جهت انجام اين مهم مبلغ 100 ميلياردريال اعتباربرآورد شده است . اميداست با تأمين اين اعتبار و اجراي اين طرحها شاهد شكوفائي بيش از پيش بخش كشاورزي شهرستان باشيم
|
