منطقه ييلاقي سنو :

منطقه ييلاقي سنو :
يكي از مناطق ييلاقي و خوش آب و هواي گنابا دكه همواره پذيراي مسافران خسته از يك هفته كار و تلاش مي باشد منطقه سرسبز سرآسياب سنو مي باشد .
اين منطقه كه در 25 كيلومتري غرب گناباد واقع است در دل خود چشمه معروف سنو را جاي داده است .
آنچه كه اين چشمه را منحصر بفرد كرده است آب زياد و با كيفيت آن مي باشد بطوريكه طاهر آبشناس گفته است : اين چشمه آب زيادي دارد و اگر گناباد خراب شود يا وسيله باد خواهد بود و يا بوسيله اين چشمه .
معروفيت اين چشمه به حدي بوده است كه پادشاهاني چون نادرشاه و طغرل و بسياري از كارشناسان داخلي و خارجي را مجذوب خود نموده است .
در مسير آب اين چشمه 7 آسياب و يك قلعه وجود داردكه در فهرست آثار ملي ايران به ثبت رسيده است .
بعضي از كارشناسان معتقدند آب چشمه سنو از يك درياچه و غار درون كوههاي زرد سرچشمه مي گيرد . غار سنو چيزي شبيه به غار علي صدر همدان و شايد عظيم تر از آن باشدكه تاكنون مورد كاوش قرار نگرفته است .

روستای گیسور

روستای گیسور از توابع بخش مرکزی شهرستان گناباد واقع در منتهی الیه ضلع شرقی دهستان پسکلوت با فاصله 72 کیلومتری از مرکز شهرستان با جاده ارتباطی آسفالته قرار دارد.

این روستا در طول جغرافیایی ۱۶/۵۹شرقی و عرض جغرافیایی ۱۶/۳۴ شمالی و در ارتفاع ۹۳۲متری از سطح آبهای آزاد جهان قرار دارد

آب و هوای گیسور گرم و خشک ، میانگین بارندگی 150 میلیمتر و متوسط درجه حرارت سالیانه آن 7/14میباشد .

تعداد جمعییت  401 خانوار ــــ غالبا جوان و مــــــهاجر پذیر

مساحت : روستای گیسور دارای بیش از 34000هکتار اراضی ملی و مستثنیات میباشد 

 همسایگان: درسمت شمال روستای نوده پشنگ ـ در غرب روستای آسو و در جنوب روستاهای رحمت آباد ، چاه نمک و چاه میغانی از توابع گناباد و روستاهای باغ بخشی ، قطار گز، چاه گچی و چاه مسیله از توابع شهرستان خواف قرار دارند.

منابع اصلی درآمد اهالی عبارتست از : زراعت ، دامداری و خدماتی ــ 87% در بخش دامداری و کشاورزی 10% در بخش خدمات و 3% به کار قالی بافی اشتغال دارند .

سطح زیر کشت:روستا دارای 900 هکتار سطح زیر کشت جو گندم و پنبه که تماما از نوع آبی میباشد و همچنین بیش از 100 هکتار به محصول پسته اختصاص یافته است .

منابع تامین آب روستا عبارتست از 23 حلقه چاه عمیق با دبی حدود 4 تا 8 اینچ و دو رشته قنات دایر بنام اسکندریه و خارسوزان که از جنوب و جنوب غربی روستا سرچشمه میگیرند و اراضی و باغات متصل به روستا را آبیاری میکنند.

دامداری روستا با حدود 14 هزار راس دام سبک انجام میشود .

آب رسانی روستا در سال 1365و برق رسانی در سال 1375 انجام شد ، دیگر امکانات  موجود روستا شامل مدارس راهنمایی و ابتدایی پسرانه و دخترانه ـ روستا مهد ـ پاسگاه انتظامی ـ  پایگاه بسیج ـ خانه بهداشت ( طرح احداث مرکز درمانی روستا در سال گذشته تصویب و جهت شروع آن مبلغ 110000000تومان اعتبار در نظر گرفته شده است ) حمام عمومی ـ مخابرات و تلفن منازل ـ انتن موبایل ـ شرکت تعاونی روستایی  ـ شرکت تعاونی کشاورزی ـ واحد اعتباری ـ پست و پست بانک ـ مسجد جامع ـ حسینیه و آشپزخانه ـ مجتمع فرهنگی ورزشی اجتماعی ولیعصر میباشد .

در حال حاضر مسیر ارتباطی روستا با روستاهای چاه نمک و رحمت اباد در جنوب و منطقه کیبر کوه و مرز دوغارون در سمت شرق در حال زیر سازی و اسفالت میباشد.

http://gisoor.blogfa.com                     

روستای 1000 ساله ریاب

بناهاى رياب  برخلاف عمارت هاى يزد و اطراف آن باشکوه نيستند اما زيبايى خاص خود را 

دارند. اين بناها تمامى نيازهاى ساکنان خود را برآورده مى کنند. در اغلب کوچه هاى 

 اين محله ، ساباط  يا سقف هايى براى ايجاد سايه ساخته شده اند و تمامى خانه ها داراى  

سردابه ، حوضخانه وبادگير هستند. جهت خانه ها نيز به گونه اى است که وزش بادهاى 

 کويرى ، ساکنان منازل را در گرماى طاقت فرساى روزهاى بلند تابستان خنک کند.  

حضور خوانين و افراد متمول در اين منطقه موجب شده است معمارى و تزيينات منحصر 

 به فردى در منطقه گناباد به وجود آيد. معمارى کويرى خانه هاى بافت تاريخى رياب 

 به سبک معمارى خانه هاى يزدى شباهت دارد. کارشناسان براى اولين بار در اين  

منطقه با بادگيرهايى مواجه شدند که مانند بادگيرهاى يزد ، با دريچه اى مستقيما به  

سردابه متصل مى شوند. ديگر تزيينات اين خانه ها نيز بسيار قابل توجه است.

معرفی روستای سنو

«سنو»؛ ديار آسيابهاي آبي

روستاي سنو از روستاهاي براكوه شهرستان گناباد مي باشد كه در عرض جغرافيايي 34 درجه و 18 دقيقه و طول جغرافيايي 58 درجه و 26 دقيقه قرار گرفته است.
اين روستا در غرب گناباد و در ارتفاع هزار و 445 متر از سطح دريا و در شرق رشته كوه بين فردوس و گناباد قرار دارد. فاصله آن از مركز شهرستان 25 كيلومتر مي باشد.
پيشينه تاريخي
آثار و بناهاي تاريخي به جا مانده از قديم و همچنين حكايتهاي تاريخي پيرامون اين روستا قدمت آن را به بيش از 1500 سال قبل مي رساند. آنچه كه در طول تاريخ اين روستا را متمايز از ساير نقاط تاريخي كشور كرده است آب فراوان و چشمه معروف آن مي باشد. حكايتهاي تاريخي پيرامون آب سنو دليل بر شهرت و اهميت آن در گذشته تا به امروز بوده است، به طوري كه وقتي طاهر آب شناس از اين منطقه عبور مي كرده است به همراهان گفته است، زودتر از اين جا برويم و او در جواب علت آن گفته است كه اگر گناباد خراب شود يا به وسيله باد خواهد بود يا با طغيان آب چشمه سنو.
وجه تسميه و سابقه تاريخي
«سنو» يك كلمه فارسي است كه تلفظ آن به كسر سين و ضم نون مي باشد. در اصل كلمه عربي بوده (صنو يا ثنو) كه به فارسي برگشته است.
عده اي معتقدند كه سه برادر به اين منطقه وارد شده و به خاطر آب زياد سكنا گزيده اند و آب به هدر رفته اي را كه تا نزديكي گناباد مي رفته، كم كم به كنترل درآورده و مصرف كرده اند و اين سه نفر چون هنگام ورود به اين محل سه عدد نان همراه داشته اند اين محل را سنو گفته اند.
آثار تاريخي
در روستاي سنو تاكنون 20 اثر تاريخي شناسايي شده است كه تنها هفت آسياب آبي سر آسياب سنو در فهرست آثار ملي ايران به ثبت رسيده است.
مهمترين آثار تاريخي موجود در روستا منازل تاريخي آن شامل منزل محمدحسن قهرماني، منزل قهرماني، ايوان منزل ميرزا احمدحسيني، برج تاريخي حصارده، قلعه سر آسياب، آب انبارها و حمام قديمي روستا مي باشد. مساجد اين روستا نيز داراي قدمت زياد و معماري منحصر به فردي بوده كه طي سالهاي گذشته تخريب گرديده است.
مراكز تفرجگاهي و جاذبه هاي گردشگري
قرارگيري روستا در پايكوههاي رشته كوه كمرزرد باعث شده است كه محيطي طبيعي بكر و دست نخورده بسيار زيبايي به وجود آيد، به طوري كه در جنوب غرب روستا منطقه خوش آب و هوايي به نام كيس آب وجود دارد كه علاوه بر اهالي روستاي سنو و روستاهاي همجوار، از شهر گناباد نيز جهت گذران اوقات فراغت به اين منطقه مراجعه مي نمايند.

 از ديگر مناطق تفريحي و ييلاقي سنو كه در دل خود چشمه هاي فراواني دارد مي توان از روستاي سر آسياب، دره نخو، تنگل سنو، سبقي و... نام برد.
بعضي از كارشناسان معتقدند، آب چشمه سنو از يك درياچه و غار درون كوههاي زرد سرچشمه مي گيرد. غار سنو چيزي شبيه به غار علي صدر همدان و شايد عظيم تر از آن باشد كه تاكنون مورد كاوش قرار نگرفته است. مساحت اين سفره آب زيرزميني 12 ميليون مترمربع است.
كار صنايع دستي در روستاي سنو بيشتر توسط زنان انجام مي گيرد كه كمك خوبي به اقتصاد خانوار مي كند. صنايع دستي در روستاي سنو شامل قاليبافي، پارچه بافي، پلاس بافي، دوخت لباسهاي سنتي و... بوده است كه امروزه تقريباً به فراموشي سپرده شده است.
آداب و رسوم
مردم روستاي سنو نيز از قديم رسوم مختلفي در نوروز، مراسم عروسي، محرم و... داشته اند كه البته امروزه بخش زيادي از آن به فراموشي سپرده شده است، اما آنچه در اين بين متمايز است آيينهاي مرتبط با چشمه سنو مي باشد كه به دليل قداست ويژه اي كه آب نزد ايرانيان و مسلمانان دارد، هنوز در بين مردم وجود دارد.هم اكنون هر ساله در ارديبهشت ماه مراسم بلغورپزان در محل چشمه سنو برگزار مي شود.
در اين مراسم آييني همه مردم روستا در محل چشمه سنو كه آرامگاه يكي از بزرگان روستا مي باشد با ذبح گوسفند و پختن بلغور و توزيع بين اهالي مراسم دعا و نيايش به خاطر اين نعمت بزرگ برگزار مي كنند.يكي ديگر از آيينها مراسم روشن نمودن چراغ عصا مي باشد. در اين مراسم افرادي كه نذر و نيازي دارند در محل عبور آب چشمه، جمع مي شوند و به تعداد نذرهايي كه دارند پنبه روشن مي كنند و محصولات خود مانند بادام، كشمش و... را به عنوان مشكل گشا در بين مردم پخش مي كنند.بازيهاي محلي نيز اهميت خاصي در بين مردم دارند و از مهمترين اين بازيها مي توان به گال بازي، كبدي، كلاه حصوبك، قلعه بازي و... نام برد.

منبع:وبلاگ آقای مهدی ذوالفقاری

  

بیدخت

آناهیتا الهه آب،همواره در تاریخ ایران باستان،از تقدس و احترامی خاص برخوردار بوده

 است.و از آنجا كه آب را مظهر پاكی و حیات خود میدانستند برای پاسداری آن، فرشته

نگهبانی بنام آناهیتا قرار دادند كه این فرشته مورد احترام و تقدس آحاد مردم بوده و برای او

معابد و تندیس های بسیاری ساخته اند.

در جنوب خراسان و در نزدیکی شهر گناباد شهر کوچکی بنام بیدخت وجود دارد. عربها در

روزگار باستان آناهیتا را بغدخت می نامیده اند که علت ان تاکنون برای پژوهشگران معلوم

نشده است واژه بیدخت در واقع  تحریف شده همان لغت بغدخت است

منبع:  وب سایت آفتاب

 

زیبد

زیبد

زیبد مرکز دهستان زیبد در شهرستان گناباد استان خراسان رضوی ایران است.

درامد اصلی مردم از کشاورزی و بویژه زعفران - گندم - پنبه - انگور - کشمش و خشکبار است . زیبد در مسیر جاده ابریشم واز نقاط باستانی ایران است و قلعه‌ای تاریخی از دوران اشکانیان در آن باقی مانده است. نام زیبد در داستان 12 رخ شاهنامه بارها گفته شده است و محل جنگ 12 رخ بنام سرپیوند در پای دژ زیبد بوده است سپاه ایران به رهبری گودرز در مسیر خود بسوی مرو از زابلستان به این محل آمدندو مدت در این محل خیمه وخرگاه برپا کردند و گودرز در قلعه زیبد زندگی کرد. سردار ایرانی از این قلعه فرستاده‌ای رابا نامه‌ای دوستانه و دلبرانه به مرو و جیحون نزد افراسیاب فرستاد که از تجاوز به ایران خودداری نماید و راه صلح و دوستی پیشه نماید او منتظر پاسخ فرمانده توران در زیبد ماند اما افراسیاب پیام دوستانه و دلبرانه را با جنگ افروزی پاسخ داد و گفت ما جز به جنگ راه چاره‌ای بر نگزینیم و برای نبرد بسویت لشکر فرستم. پس سپاه توران به این رزمگاه آمد در فاصله 1500 متری قله زیبد مکانی بنام رزمگاه یا رزگاه وجود دارد که با داستان شاهنامه مطابقت می‌‌کند. در این رزمگاه ایرانیان بر سپاه توران پیروز شدند. ابتدا 12 تن از پهلوانان جنگ تن به تن کردند به این دلیل این جنگ را جنگ 12 رخ گفته‌اند سپس سرداران ایرانی، تورانی‌ها رااز طریق دشت گناباد بسوی مرو و رود جیهون دنبال کردند. در تپه مشرف به قلعه زیبد در سال 1354 گورستانی کشف شده که دهها گور و اشیا سفالینه از آنها بدست آمده است. در همان نزدیک در کلاته شهاب- خاتما- و تشله رستم و تنگل کمچنار نیز چندین گورستان دیگر توسط قاچاقچیان غارت شده است. اهمال کاری که در مورد غارت تمدن هلیل رود و جیرفت و سایر مکانها نیز اتفاق افتاده است. یک کارشناس ارشد باستان‌شناسی در مطالعه‌ای آزاد از این مکان تمدن این روستا را هم‌زمان با تمدن شهر سوخته و جیرفت دانسته است. در کوههای زرد (رزو) زیبد همچنین تابوت بزرگ سنگی مربوط به دفن مردگان گبر برجای مانده است آثار گورستان زرتشتیان در کلاته شهاب و تنگل خاتمه در محلی به نام تشله رستم در سالهای 1350-54 به غارت رفته است اما کوزهای سفالی بزرگی از این گورستان نزد اهالی وجود دارد. شخصیت‌های علمی و سیاسی زیادی از این روستا هستند. آخوند زیبدی صاحب کتاب شعری به لهجه محلی 1850 -علی عجم نماینده دور اول پارلمان - محمد عجم نویسنده و پژوهشگر - حجه الاسلام صادقی امام جمعه گناباد- دکتر زیبدی پزشک متخصص نامدار از آن جمله اند.

 

روستای استاد (Ostad)

روستای استاد (Ostad) اولین روستای منطقه محسوب می شود که از سال ۱۳۴۸ دارای خدمات برق٬ آب بهداشتی لوله کشی٬ حمام مناسب ٬بلوار و جدول بندی معابر و ساختمانهای مناسب مهندسی ساز بوده و اصول شهر سازی در آن رعایت شده است.

برق روستا در سالیان گذشته (از سال ۱۳۴۸) توسط نیروگاه برق کوچکی که در زمان بازسازی روستا احداث گردیده تامین می شده است.هم اکنون برق روستا به شبکه سراسری متصل است.

نوع خانه ها بنا به جمعیت خانواده ها از یک خوابه تا چهار خوابه متفاوت است.

ذیلا مطالب مبسوطی در مورد موقعیت و تاریخچه روستای استاد می توانید مشاهده کنید:

 

الف) موقعیت جغرافیایی روستا

روستای استاد در جنوب شرقی شهرستان گناباد (جنوب استان خراسان رضوی) و در فاصله تقریبی ۳۶ کیلومتری از این شهرستان (۱۴ کیلومتری  شرق شهر کاخک ) و بین عرضهای جغرافیایی ۳۴ درجه و ۵ دقیقه و ۱۵ ثانیه و ۳۴درجه و ۱۰ دقیقه و ۴۸ ثانیه شمالی و طولهای ۵۸ درجه و ۴۴ دقیقه و ۲۲ ثانیه و ۵۸ درجه و ۵۳ دقیقه و ۲۳ ثانیه شرقی واقع است.

فاصله این روستا از جاده آسفالته گناباد به قاین حدود ۴ کیلومتر می باشد.

 - موقعیت استاد در تصاویر هوایی:(ماخذ عکسهای هوایی ostadcity)

                                            

                   بزرگتر                     بزرگتر                     بزرگتر                          بزرگتر                 

 - موقعیت استاد بر روی نقشه جغرافیایی:

                                     

               بزرگتر                       بزرگتر                       بزرگتر                       بزرگتر

 

ب) تاریخچه روستا

بنا بر پاره ای نقل قولها و شواهد قدمت سکونت در این منطقه به زمان اشکانیان بر می گردد. در آن زمان عده ای در این محل برای سالیان زندگی کرده اند اما بنا به دلایل نامعلومی از بین رفته یا مجبور به ترک محل شده اند. شواهد محکمتری دلالت بر این دارد که در حدود چهار قرن پیش تعدادی دامدار از مناطق طبس ٬ کاخک ٬نوغاب و بیناباج دوباره این محل را برای اقامت بر گزیده اند. مردم آن زمان جهت تامین آب مورد نیاز خود به حفر قناتهایی در منطقه پرداختند و بتدریج جمعیت ساکن در روستا رو به افزایش نهاد.

حمله یاغی ها و راهزنان به مردم این منطقه  که هنوز نیز داستانهای آن از زبان ریش سفیدان محل شنیدنی است موجب شد که آنان به فکر  آسایش و تامین جان خود بر آمده و به ساخت مامنی به نام قلعه  همراه با دهلیزها ی زیر زمینی و حوض انبار و برج و بارو اقدام کنند .

 اهالی  روستای استاد به تبحر در تیر اندازی و همچنین غیرت و رشادت در بین مردم منطقه معروف بوده اند و به همین دلیل  قلعه ای که بنا گردید  موجب هراس بیشتر یاغیان شد و این قلعه در بین مردم منطقه  بنام قلعه سرگدار معروف گردید. مردم  ساکن روستا به خاطر آسایش و حفاظت بیشتر از  ناموس و جان و مال خود اقدام به ساخت قلعه ای دیگر نیز کرده اند که به قلعه دوغ آباد معروف می باشد. هم اکنون خرابه های قلعه سر گدار در ده قدیم و خرابه های قلعه دوغ آباد در آبادی دوغ آباد موجود می باشد.

                                              نمایی از قلعه معروف به قلعه سرگدار

                                   

                                                                بزرگتر

وجود دو دالان بسيار  قديمي در محل روستا  كه هم اكنون دربهاي ورودي آنها در اثر ريزش آوار و خاك  بسته شده است نيز احتمالا به جهت فرار از دست راهزنان بوده است . متاسفانه در حال حاضر اطلاعات چنداني  از قدمت و چگونگي اين دالانها كه گفته مي شود طول زيادي نيز داشته اند در دسترس نيست

 افزایش تدریجی جمعیت  و کاهش نا امنی ها در منطقه  موجب شد ساخت خانه های گلی توسط مردم ساکن  روستا  در محدوده های دورتری از قلعه نیز آغاز شود . گفته می شود به دلیل اینکه افرادی از اهالی  روستا  در ساخت  این خانه ها  مهارت خاصی داشته اند این منطقه بنام استاد نامیده شده است. همچنین  پاره ای نقل قولها حاکی است نام بسیار قدیم استاد اشتاد  بوده است.

 در دوران  حکومت رضاخان با توجه به جمعیت وموقعیت  روستا ی استاد در بین روستا های همجوار٬ این روستا  به عنوان ده مرکز روستاهای اطراف تعیین شد که در آن زمان همه ساله یک نفر در روستا به عنوان کدخدا  انتخاب می گردید و  وظیفه دهیار را انجام می داد.

شغل اصلی مردم روستا در آن زمان دامداری و کشاورزی بوده که در بعضی  سالهای کم آبی و خشک٬ مردم جهت چرای دامهای خود  به شهرهایی مانند  کوهسرخ کاشمر ٬ نیشابور  و... کوچ می کرده اند.

وجود حمامي نسبتا مجهز و بهداشتي در آن زمان ؛  بيانگر اهميت و توجه مردم روستا از دير باز به نظافت و  بهداشت  مي باشد.اين حمام كه گفته مي شود قدمتي بيش از 100 سال دارد در نوع  خود داري ساختماني مناسب بوده كه جهت ثابت ماندن حرارات پايين تر از سطح زمين بنا شده است و  در آن آب به وسيله  2 دو ظرف بسيار بزرگ( ديگ مسي) كه در كف خزينه قرار داشته اند گرم مي شده است.

اين حمام در سال1384  در فهرست آثار باستاني ايران به ثبت رسيد.

بجستان

بجستان شهري است در استان خراسان رضوي و هم مرز با شهرستانهاي گناباد- فردوس- مه ولات- کاشمر- و بردسکن. داراي جمعيتي حدودا 50 هزار نفر و متشکل از يک شهر حدودا 8-7 هزار نفري به نام يونسي و يک دهستان حدودا چهار هزار نفري به نام مرنديز و روستاها و دهات بسياري که حداکثر جمعيت در انها حدودا 2 هزار نفر و حداقل ان 50 نفر و کمتر مي باشد.
از محصولات بجستان - انار - شهرتي جهاني دارد. و قابل رقابت با انار ساوه و حتي ابدارتر و بهتر از ان است.
زعفران و زيره بجستان نيز داراي کيفيت بالايي از لحاظ استاندار مي باشد.
بجستان داراي مردماني خونگرم و مهمان نواز است . و تعداد افراد تحصيلکرده اين شهر حتي تا رسيدن به اخرين درجات علمي- تحصيلي(پرفسوري در حوزه دانشگاه- و اجتهاد در حوزه علميه)نشان دهنده فرهنگ بالاي اين خطه ي کويري است.

 

بیلند

 

‌‌‌  ‌‌‌‌‌‌‌‌بیلند       

روستای بیلند در عرض جغرافیایی 34 درجه و 21دقیقه شمالی و طول جغرافیایی 58درجه و 42 دقیقه شرقی در ارتفاع 1100متری از سطح دریا قرار دارد مساحت آن 1507کیلومتر می باشد که با فاصله 4 کیلومتری از شهرستان گناباد جمعیتی بالغ بر 5 هزار نفر دارد.بیلند آنچنان که در کتاب جغرافیای گناباد آمده است به معنی سرزمین روحانیت است و در جایی دیگر خصوصیات مردم بیلند این طور توصیف شده است مردم بیلند اغلب ساده و بی پیرانه اند و از لاف و گزاف بدورند . از این رو با کسر باء گفته شده است و معنی پسر خوب  می دهد.

    بيشينه تاريخي

در قرن چهارم هجری قمری صدر اعظم سلجوقیان یکی از بستگان خود را به نام قوام الدین جوینی به حکومت قهستان منصوب و اعزام داشته است او روستای بیلند را که از لحاظ آب و هوا و عمران و موقعیت سیاسی وضع ممتازی داشته جهت مرکز استان انتخاب نموده است که اکنون منزل حاکم و 3 قلعه مرکز سرباز خانه ، مدرسه نظامیه و مساجد و حسینیه و آب انبارها به صورت خرابه و نیمه خرابه موجود است پدر و مادر بهلول در بیلند مدفون و مزاراین عزیزان موجود می باشد .

    از علما و اطباء مشهور بیلند می توان به موارد زیر اشاره کرد.

1-شیخ نظام الدین پدر بهلول از علماء بر جسته زمان خود به طوری که می توان به حاج شیخ عباس قمی (ره) صاحب کتاب معروف مفاتیح الجنان به عنوان یکی از شاگردان او اشاره کرد.

2-ملا محمد جعفر بیلندی :معروف به مجد الاشراف از اطباء معروف گناباد

3-آخوند ملا عبد الصمد بیلندی:از اطباء معروف گناباد در سال1300

4-شیخ سلیمان حاکم گناباد عموی بهلول که به هفت زبان عربی-لاتین—انگلیسی-فرانسه-روسی-ترکی و فارسی تسلط کامل داشته.

5-شیخ محمد بیلندی:معروف به آقا شیخ محمد خراسانی ،استاد در مدرسه صدر اصفهان و مدفون در اصفهان

۶-مرحوم حاجیان:مهارت در طب قدیم به طوری که حتی از زیر زبان و پیشانی رگ زنی انجام می داد.