«سنو»؛ ديار آسيابهاي آبي


روستاي سنو از روستاهاي براكوه شهرستان گناباد مي باشد كه در عرض جغرافيايي 34 درجه و 18 دقيقه و طول جغرافيايي 58 درجه و 26 دقيقه قرار گرفته است.
اين روستا در غرب گناباد و در ارتفاع هزار و 445 متر از سطح دريا و در شرق رشته كوه بين فردوس و گناباد قرار دارد. فاصله آن از مركز شهرستان 25 كيلومتر مي باشد.
پيشينه تاريخي
آثار و بناهاي تاريخي به جا مانده از قديم و همچنين حكايتهاي تاريخي پيرامون اين روستا قدمت آن را به بيش از 1500 سال قبل مي رساند. آنچه كه در طول تاريخ اين روستا را متمايز از ساير نقاط تاريخي كشور كرده است آب فراوان و چشمه معروف آن مي باشد. حكايتهاي تاريخي پيرامون آب سنو دليل بر شهرت و اهميت آن در گذشته تا به امروز بوده است، به طوري كه وقتي طاهر آب شناس از اين منطقه عبور مي كرده است به همراهان گفته است، زودتر از اين جا برويم و او در جواب علت آن گفته است كه اگر گناباد خراب شود يا به وسيله باد خواهد بود يا با طغيان آب چشمه سنو.
وجه تسميه و سابقه تاريخي
«سنو» يك كلمه فارسي است كه تلفظ آن به كسر سين و ضم نون مي باشد. در اصل كلمه عربي بوده (صنو يا ثنو) كه به فارسي برگشته است.
عده اي معتقدند كه سه برادر به اين منطقه وارد شده و به خاطر آب زياد سكنا گزيده اند و آب به هدر رفته اي را كه تا نزديكي گناباد مي رفته، كم كم به كنترل درآورده و مصرف كرده اند و اين سه نفر چون هنگام ورود به اين محل سه عدد نان همراه داشته اند اين محل را سنو گفته اند.
آثار تاريخي
در روستاي سنو تاكنون 20 اثر تاريخي شناسايي شده است كه تنها هفت آسياب آبي سر آسياب سنو در فهرست آثار ملي ايران به ثبت رسيده است.
مهمترين آثار تاريخي موجود در روستا منازل تاريخي آن شامل منزل محمدحسن قهرماني، منزل قهرماني، ايوان منزل ميرزا احمدحسيني، برج تاريخي حصارده، قلعه سر آسياب، آب انبارها و حمام قديمي روستا مي باشد. مساجد اين روستا نيز داراي قدمت زياد و معماري منحصر به فردي بوده كه طي سالهاي گذشته تخريب گرديده است.
مراكز تفرجگاهي و جاذبه هاي گردشگري
قرارگيري روستا در پايكوههاي رشته كوه كمرزرد باعث شده است كه محيطي طبيعي بكر و دست نخورده بسيار زيبايي به وجود آيد، به طوري كه در جنوب غرب روستا منطقه خوش آب و هوايي به نام كيس آب وجود دارد كه علاوه بر اهالي روستاي سنو و روستاهاي همجوار، از شهر گناباد نيز جهت گذران اوقات فراغت به اين منطقه مراجعه مي نمايند.


 از ديگر مناطق تفريحي و ييلاقي سنو كه در دل خود چشمه هاي فراواني دارد مي توان از روستاي سر آسياب، دره نخو، تنگل سنو، سبقي و... نام برد.
بعضي از كارشناسان معتقدند، آب چشمه سنو از يك درياچه و غار درون كوههاي زرد سرچشمه مي گيرد. غار سنو چيزي شبيه به غار علي صدر همدان و شايد عظيم تر از آن باشد كه تاكنون مورد كاوش قرار نگرفته است. مساحت اين سفره آب زيرزميني 12 ميليون مترمربع است.
كار صنايع دستي در روستاي سنو بيشتر توسط زنان انجام مي گيرد كه كمك خوبي به اقتصاد خانوار مي كند. صنايع دستي در روستاي سنو شامل قاليبافي، پارچه بافي، پلاس بافي، دوخت لباسهاي سنتي و... بوده است كه امروزه تقريباً به فراموشي سپرده شده است.
آداب و رسوم
مردم روستاي سنو نيز از قديم رسوم مختلفي در نوروز، مراسم عروسي، محرم و... داشته اند كه البته امروزه بخش زيادي از آن به فراموشي سپرده شده است، اما آنچه در اين بين متمايز است آيينهاي مرتبط با چشمه سنو مي باشد كه به دليل قداست ويژه اي كه آب نزد ايرانيان و مسلمانان دارد، هنوز در بين مردم وجود دارد.هم اكنون هر ساله در ارديبهشت ماه مراسم بلغورپزان در محل چشمه سنو برگزار مي شود.
در اين مراسم آييني همه مردم روستا در محل چشمه سنو كه آرامگاه يكي از بزرگان روستا مي باشد با ذبح گوسفند و پختن بلغور و توزيع بين اهالي مراسم دعا و نيايش به خاطر اين نعمت بزرگ برگزار مي كنند.يكي ديگر از آيينها مراسم روشن نمودن چراغ عصا مي باشد. در اين مراسم افرادي كه نذر و نيازي دارند در محل عبور آب چشمه، جمع مي شوند و به تعداد نذرهايي كه دارند پنبه روشن مي كنند و محصولات خود مانند بادام، كشمش و... را به عنوان مشكل گشا در بين مردم پخش مي كنند.بازيهاي محلي نيز اهميت خاصي در بين مردم دارند و از مهمترين اين بازيها مي توان به گال بازي، كبدي، كلاه حصوبك، قلعه بازي و... نام برد.

منبع:وبلاگ آقای مهدی ذوالفقاری